Thực quản được cấu tạo bởi lớp niêm mạc mỏng, có chức năng dẫn thức ăn từ miệng xuống dạ dày. Khi tiếp xúc với thức ăn hoặc đồ uống quá nóng, lớp niêm mạc này có thể bị bỏng nhiệt, gây cảm giác rát, đau sau xương ức, nuốt vướng hoặc nuốt đau. Nếu tình trạng này lặp đi lặp lại trong thời gian dài, niêm mạc thực quản có thể bị viêm mạn tính, làm tăng nguy cơ hẹp thực quản hoặc các tổn thương tiền ung thư.

Nhiều nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ thường xuyên đồ uống ở nhiệt độ cao có liên quan đến nguy cơ ung thư thực quản. Nhiệt độ cao gây tổn thương niêm mạc, tạo điều kiện cho các yếu tố gây viêm và đột biến tế bào phát triển. Trong mùa lạnh, thói quen uống trà, cà phê, canh hoặc súp khi còn bốc hơi nghi ngút càng làm tăng nguy cơ này, nhất là ở những người có sẵn các bệnh lý dạ dày - thực quản.

Không chỉ thực quản, việc ăn đồ quá nóng còn có thể làm nặng thêm tình trạng trào ngược dạ dày - thực quản. Nhiệt độ cao kích thích tiết acid và làm giãn cơ thắt thực quản dưới, khiến dịch vị dễ trào ngược lên trên, gây nóng rát, ợ chua và khó chịu kéo dài. Với người cao tuổi, người có bệnh lý tiêu hóa mạn tính, các triệu chứng này thường biểu hiện rõ hơn trong những ngày lạnh.

Để bảo vệ thực quản, các chuyên gia khuyến cáo nên để thức ăn, đồ uống nguội bớt trước khi sử dụng, tránh ăn uống khi còn quá nóng. Nhiệt độ an toàn thường được khuyến nghị là dưới 60°C, đủ ấm để dễ chịu nhưng không gây tổn thương niêm mạc. Việc ăn chậm, nhai kỹ cũng giúp thực quản thích nghi tốt hơn, giảm nguy cơ bỏng nhiệt.

Bên cạnh đó, cần hạn chế các thói quen làm tăng nguy cơ tổn thương thực quản như vừa ăn đồ nóng vừa uống rượu bia, hút thuốc lá hoặc ăn quá nhanh trong lúc đói. Chế độ ăn cân đối, giàu rau xanh, trái cây và thực phẩm mềm, dễ tiêu sẽ giúp niêm mạc đường tiêu hóa phục hồi tốt hơn trong mùa lạnh.

Người có các dấu hiệu như đau rát sau xương ức, nuốt đau, nuốt nghẹn, ợ nóng kéo dài sau khi ăn đồ nóng cần đi khám sớm để được đánh giá và xử trí kịp thời. Việc thay đổi thói quen ăn uống, dù nhỏ, nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thực quản và phòng tránh những hệ lụy sức khỏe lâu dài, đặc biệt trong những ngày thời tiết lạnh.