Trong đời sống hằng ngày, không ít người cho rằng thuốc Nam từ thảo dược tự nhiên nên an toàn, ít tác dụng phụ. Từ niềm tin này, nhiều người sẵn sàng bỏ qua đơn thuốc của bác sĩ để tìm đến các loại lá cây, nước sắc gia truyền không rõ nguồn gốc với hy vọng chữa bệnh hiệu quả, tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, thực tế điều trị tại các cơ sở y tế cho thấy ngày càng nhiều trường hợp suy thận cấp nhập viện, trong đó nguyên nhân khởi phát lại xuất phát từ chính những thang thuốc Nam truyền miệng tưởng chừng vô hại.

Theo ghi nhận tại nhiều bệnh viện tuyến trung ương, thời gian gần đây liên tục tiếp nhận các ca suy thận cấp sau khi người bệnh sử dụng thuốc Nam không rõ nguồn gốc. Điểm chung của các trường hợp này là người bệnh không được thăm khám, không có chỉ định chuyên môn, tự ý uống lá cây, rễ cây hoặc các loại bột thảo dược được quảng cáo là "mát gan", "bổ thận", "giải độc". Phần lớn chỉ nghe theo lời giới thiệu của người quen hoặc các thông tin trôi nổi trên mạng xã hội, trong khi không hề biết thận đang phải chịu tác động độc hại âm thầm.

Các bác sĩ cho biết, một số dược liệu có thể chứa chất độc với thận, điển hình là acid aristolochic - chất có trong một số cây họ Mộc hương, đã được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm gây độc thận và có nguy cơ gây ung thư. Ngoài ra, nhiều loại thuốc Nam hiện nay hoàn toàn không được kiểm soát về thành phần, liều lượng và độc tính. Dược liệu thu hái tự phát ngoài tự nhiên, không qua quy trình kiểm nghiệm nghiêm ngặt, dễ lẫn tạp chất, nhiễm kim loại nặng, tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương thận nghiêm trọng.

Đáng lo ngại, thận là cơ quan có khả năng "chịu đựng" rất âm thầm. Người bệnh có thể sử dụng thuốc Nam trong nhiều ngày, thậm chí vài tuần mà không xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, theo các bác sĩ Bệnh viện Thận Hà Nội, khi các độc tố liên tục được đưa vào cơ thể, thận phải làm việc quá tải để đào thải các hợp chất lạ. Hậu quả là người bệnh có thể bị viêm ống kẽ thận cấp hoặc hoại tử ống thận cấp. Khi bệnh tiến triển, các biểu hiện như tiểu ít, phù mặt, phù chân, buồn nôn, mệt mỏi mới xuất hiện; xét nghiệm cho thấy ure, creatinin tăng đột ngột – dấu hiệu điển hình của suy thận cấp.

Không ít trường hợp khi nhập viện vẫn tin rằng thuốc Nam mình sử dụng là "bổ thận", không nghĩ đây chính là nguyên nhân gây bệnh. Chỉ đến khi các bác sĩ khai thác kỹ tiền sử dùng thuốc, đối chiếu kết quả xét nghiệm, mối liên quan giữa thuốc Nam không rõ nguồn gốc và tổn thương thận mới được xác định.

Theo các chuyên gia, việc tự ý sử dụng dược liệu không rõ nguồn gốc là yếu tố nguy cơ lớn gây tổn thương thận cấp, thậm chí khiến bệnh tiến triển nhanh sang suy thận mạn không hồi phục. Khi thận đã suy mạn, người bệnh buộc phải điều trị lâu dài bằng thuốc, lọc máu định kỳ hoặc ghép thận, kéo theo gánh nặng chi phí và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Từ thực tế điều trị, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần thay đổi nhận thức: thuốc Nam không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối. Việc sử dụng dược liệu cần được bào chế theo quy trình chuẩn, kiểm nghiệm thành phần và độc tính, đồng thời phải có chỉ định, theo dõi của bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền có chứng chỉ hành nghề. Tuyệt đối không tự ý dùng lá cây, nước sắc, bột thảo dược không nhãn mác, không hướng dẫn rõ ràng.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc Tây đang điều trị để thay thế bằng các bài thuốc Nam chưa được kiểm chứng. Việc phối hợp Đông - Tây y, nếu cần thiết, phải có tư vấn và giám sát chặt chẽ của bác sĩ. Mỗi quyết định dùng thuốc cần dựa trên cơ sở khoa học, không đánh đổi sức khỏe của thận chỉ vì những lời quảng cáo hấp dẫn hoặc niềm tin truyền miệng thiếu căn cứ.

Tổn thương thận có thể diễn tiến âm thầm nhưng khi đã suy thận thì rất khó hồi phục hoàn toàn. Vì vậy, phòng ngừa vẫn là giải pháp quan trọng nhất. Khi có nhu cầu thăm khám, tư vấn hoặc tầm soát các bệnh lý thận - tiết niệu, người dân nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa uy tín để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc do sử dụng thuốc không an toàn.