Theo Bệnh viện Bạch Mai, những năm gần đây, các bệnh dị ứng ở trẻ em như viêm da cơ địa, dị ứng thực phẩm, hen phế quản hay viêm mũi dị ứng có xu hướng gia tăng. Bên cạnh yếu tố di truyền, nhiều nghiên cứu cho thấy môi trường trong giai đoạn bào thai đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và điều hòa hệ miễn dịch của trẻ.

Trong đó, chế độ dinh dưỡng của người mẹ trong thai kỳ được xem là một yếu tố có ảnh hưởng đáng kể.

Thai nhi chịu ảnh hưởng từ dinh dưỡng của mẹ

Trong suốt thai kỳ, các chất dinh dưỡng, vi chất và một số thành phần từ thực phẩm của mẹ có thể đi qua nhau thai, tác động trực tiếp đến sự phát triển hệ miễn dịch của thai nhi.

Chế độ ăn có thể ảnh hưởng đến sự cân bằng miễn dịch, khả năng dung nạp miễn dịch và nguy cơ phản ứng quá mức sau khi trẻ chào đời. Sự mất cân bằng miễn dịch sớm được cho là liên quan đến các bệnh dị ứng như viêm da cơ địa trong những năm đầu đời.

Không nên kiêng tuyệt đối thực phẩm dễ gây dị ứng

Trước đây, nhiều thai phụ được khuyến cáo tránh các thực phẩm dễ gây dị ứng như trứng, sữa, hải sản hay đậu phộng. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay cho thấy chưa có bằng chứng rõ ràng chứng minh việc kiêng hoàn toàn những thực phẩm này giúp giảm nguy cơ dị ứng ở trẻ.

Ngược lại, việc tiếp xúc với thực phẩm ở mức độ phù hợp có thể giúp hệ miễn dịch của thai nhi hình thành khả năng dung nạp. Vì vậy, nếu người mẹ không có tiền sử dị ứng, việc kiêng khem quá mức có thể dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng mà không mang lại lợi ích rõ rệt.

Vai trò của chất béo và hệ vi sinh đường ruột

Thành phần chất béo trong khẩu phần ăn của thai phụ cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ dị ứng của trẻ.

Các axit béo omega-3, có nhiều trong cá biển và một số loại hạt, được cho là có tác dụng điều hòa miễn dịch và giảm phản ứng viêm. Trong khi đó, chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa và omega-6 có thể làm tăng tình trạng viêm mạn tính – yếu tố liên quan đến nhiều bệnh dị ứng.

Bên cạnh đó, chế độ ăn ít chất xơ, rau xanh và trái cây có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột của mẹ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thai phụ mà còn tác động đến sự hình thành hệ vi sinh ban đầu của trẻ sau sinh, từ đó ảnh hưởng đến khả năng điều hòa miễn dịch.

Một số nghiên cứu cho thấy việc bổ sung probiotics hoặc prebiotics ở thai phụ và trẻ sơ sinh có nguy cơ cao có thể giúp giảm tỷ lệ khởi phát bệnh chàm. Tuy nhiên, việc sử dụng cần có tư vấn của bác sĩ.

Mẹ bầu nên ăn uống như thế nào?

Các chuyên gia khuyến nghị thai phụ nên duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối và không kiêng khem cực đoan nếu không có chỉ định chuyên môn.

Thai phụ nên tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, bổ sung cá biển giàu omega-3 khoảng 2-3 lần mỗi tuần, đồng thời đảm bảo cung cấp đủ vitamin D theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bên cạnh đó, cần hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường tinh luyện và chất béo bão hòa. Thai phụ cũng không nên tự ý áp dụng các chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt hoặc sử dụng thực phẩm chức năng khi chưa có tư vấn y khoa.

Các chuyên gia nhấn mạnh, dinh dưỡng trong thai kỳ không chỉ giúp thai nhi phát triển về thể chất mà còn góp phần định hình nền tảng miễn dịch lâu dài. Vì vậy, khi có băn khoăn về chế độ ăn hoặc nguy cơ dị ứng, mẹ bầu nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được tư vấn phù hợp.