Theo BS Chế Thị Thu Thương, Khoa Nội tiết, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP Hồ Chí Minh), người mắc đái tháo đường và người muốn giảm cân không nên mặc định các sản phẩm "không đường" là an toàn tuyệt đối.

Nước ngọt "zero calo", bánh kẹo ăn kiêng và các sản phẩm chứa chất tạo ngọt như aspartame, sucralose, saccharin, stevia, erythritol hay xylitol ngày càng phổ biến. Những chất này tạo vị ngọt nhưng thường cung cấp ít năng lượng hơn đường thông thường.

Theo bác sĩ Thu Thương, việc sử dụng các sản phẩm này không đồng nghĩa người dùng có thể ăn uống thoải mái mà không lo ảnh hưởng đến cân nặng hoặc sức khỏe.

Một số nghiên cứu cho thấy chất tạo ngọt có thể tác động đến cảm giác thèm ăn và lượng thực phẩm tiêu thụ ở một số người. Nếu ăn bù bằng thực phẩm giàu năng lượng, tổng lượng calo nạp vào vẫn có thể tăng, làm giảm hiệu quả kiểm soát cân nặng.

Bên cạnh đó, một số chất tạo ngọt đang được nghiên cứu về khả năng làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa glucose. Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào từng loại chất, liều lượng và đặc điểm của người sử dụng; chưa thể khẳng định mọi chất tạo ngọt đều gây rối loạn chuyển hóa.

Sức khỏe tim mạch cũng là vấn đề được quan tâm. Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa nồng độ erythritol hoặc xylitol trong máu với nguy cơ kết tập tiểu cầu và biến cố tim mạch. Tuy nhiên, những kết quả này chưa đủ để kết luận việc sử dụng các chất tạo ngọt ở mức thông thường trực tiếp gây ra các biến cố nói trên.

Về nguy cơ ung thư, một số chất tạo ngọt từng gây tranh luận. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng để kết luận rằng việc sử dụng các chất tạo ngọt được phép trong giới hạn an toàn đều làm tăng nguy cơ ung thư. Người tiêu dùng vẫn cần sử dụng hợp lý, tránh lạm dụng.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo không nên dựa vào chất tạo ngọt không đường như một chiến lược dài hạn để kiểm soát cân nặng hoặc giảm nguy cơ bệnh không lây nhiễm. Khuyến cáo này không thay thế các đánh giá về độ an toàn của từng chất tạo ngọt trong những mục đích sử dụng cụ thể.

Để kiểm soát đường huyết và cân nặng, người bệnh cần điều chỉnh thói quen ăn uống, giảm dần khẩu vị ngọt và duy trì lối sống lành mạnh.

Người bệnh nên ưu tiên trái cây tươi nguyên miếng thay vì uống nước ép thường xuyên. Trái cây nguyên miếng cung cấp chất xơ, giúp làm chậm quá trình hấp thu đường. Trong khi đó, nước ép thường ít chất xơ hơn và dễ khiến người dùng tiêu thụ lượng đường từ nhiều quả trong thời gian ngắn.

Ngoài ra, cần đọc kỹ nhãn thành phần của các sản phẩm ghi "sugar-free" hoặc "diet". Thực phẩm không đường vẫn có thể chứa tinh bột tinh chế, chất béo và năng lượng. Vì vậy, nhãn "không đường" không đồng nghĩa sản phẩm không chứa calo hoặc có thể sử dụng không giới hạn.

BS Chế Thị Thu Thương khuyến cáo người mắc đái tháo đường nên ưu tiên thực phẩm tươi, ít qua chế biến, kiểm soát khẩu phần và tuân thủ hướng dẫn điều trị. Chất tạo ngọt, nếu sử dụng, chỉ nên là một phần trong chế độ ăn phù hợp, không thay thế việc điều chỉnh dinh dưỡng và lối sống.

Giảm dần vị ngọt, lựa chọn thực phẩm hợp lý và duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh là những yếu tố quan trọng giúp kiểm soát đường huyết, cân nặng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.