Theo BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A gây ra. Phần lớn người bệnh có triệu chứng nhẹ và hồi phục sau khoảng một tuần, nhưng một số trường hợp có thể diễn biến nặng, gây viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm bệnh nền trở nặng.

Những ai cần dùng thuốc kháng virus sớm?

Theo bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền, những nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng khi mắc cúm A gồm:

Trẻ nhỏ và người cao tuổi: Đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, nhất là trẻ dưới 2 tuổi, và người từ 65 tuổi trở lên.

Người mắc bệnh nền mạn tính: Bao gồm bệnh tim mạch, hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh thận, bệnh gan, đái tháo đường và một số bệnh thần kinh.

Người suy giảm miễn dịch: Chẳng hạn người đang điều trị ung thư, ghép tạng, nhiễm HIV hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài.

Phụ nữ mang thai và người mới sinh: Nguy cơ biến chứng tăng trong thai kỳ và hai tuần sau sinh.

Một số nhóm khác: Người béo phì nặng, trẻ em và thanh thiếu niên sử dụng aspirin kéo dài, người sống tại cơ sở chăm sóc dài hạn.

Ngoài ra, người mắc cúm nặng, có biến chứng, bệnh tiến triển hoặc phải nhập viện cần được đánh giá để sử dụng thuốc kháng virus càng sớm càng tốt. Với các nhóm nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định điều trị ngay khi nghi ngờ mắc cúm, không nhất thiết phải chờ kết quả xét nghiệm.

Vì sao không nên tự mua thuốc?

Các thuốc kháng virus như oseltamivir tác động lên virus cúm, khác với thuốc hạ sốt, giảm đau hay giảm ho. Thuốc không điều trị mọi nguyên nhân gây sốt, ho và cũng không thay thế việc theo dõi diễn biến bệnh hoặc xử trí biến chứng.

Theo bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền, không phải tất cả người mắc cúm A đều cần dùng thuốc kháng virus. Với người khỏe mạnh, mắc cúm nhẹ và không có yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định điều trị triệu chứng, chăm sóc tại nhà và theo dõi. Ngược lại, người thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có biểu hiện bệnh nặng cần được đánh giá sớm để tránh bỏ lỡ thời điểm điều trị phù hợp.

Tự sử dụng thuốc còn có thể dẫn đến sai liều hoặc gặp tác dụng không mong muốn. Oseltamivir có thể gây buồn nôn, nôn và đau đầu; người suy giảm chức năng thận có thể cần điều chỉnh liều. Việc tự mua thuốc cũng có nguy cơ khiến người bệnh chủ quan, chậm đến bệnh viện khi xuất hiện dấu hiệu chuyển nặng.

Sử dụng thuốc thế nào cho an toàn?

Khi có chỉ định, thuốc kháng virus nên được dùng càng sớm càng tốt, lý tưởng trong vòng 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, người mắc cúm nặng, có biến chứng, bệnh tiến triển hoặc phải nhập viện vẫn có thể được hưởng lợi từ điều trị khi đã qua thời điểm này.

Oseltamivir là một trong những thuốc được sử dụng để điều trị cúm. Liều dùng và thời gian điều trị phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, chức năng thận và tình trạng bệnh. Người bệnh cần tuân thủ đơn thuốc, không tự tăng giảm liều, ngừng thuốc hoặc dùng thuốc của người khác.

Trong quá trình điều trị, nếu triệu chứng không cải thiện hoặc bệnh nặng hơn, người bệnh cần được đánh giá lại. Cần đi cấp cứu khi có khó thở, đau ngực dai dẳng, tím môi hoặc mặt, li bì, lú lẫn, co giật, không uống được hoặc có dấu hiệu mất nước rõ. Trẻ nhỏ có biểu hiện thở gắng sức, rút lõm lồng ngực, bỏ bú hoặc giảm tương tác cũng cần được đưa đi khám ngay.

Thuốc kháng virus có thể giúp rút ngắn thời gian mắc bệnh và giảm nguy cơ biến chứng ở những trường hợp phù hợp, nhất là khi được sử dụng sớm. Tuy nhiên, thuốc không thay thế vaccine cúm hằng năm và các biện pháp phòng lây nhiễm. Khi nghi mắc cúm A, đặc biệt ở người thuộc nhóm nguy cơ cao, người bệnh nên liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn điều trị phù hợp.