Theo Bệnh viện Bạch Mai, vàng da (hoàng đảm) là tình trạng da và củng mạc mắt chuyển sang màu vàng, thường xuất hiện trước tiên ở mắt nên dễ bị bỏ qua. Nguyên nhân trực tiếp là do bilirubin - một sắc tố mật - tích tụ trong máu khi gan không xử lý được hoặc đường mật bị tắc nghẽn.

Trên thực tế, vàng da không phải là bệnh mà là dấu hiệu của rối loạn chức năng gan mật, có thể liên quan đến nhiều bệnh lý từ nhẹ đến rất nghiêm trọng.

Ba nhóm nguyên nhân phổ biến gây vàng da

Nguyên nhân trước gan

Xảy ra khi cơ thể sản xuất quá nhiều bilirubin, thường gặp trong các trường hợp thiếu máu tan huyết hoặc một số rối loạn di truyền như hội chứng Gilbert.

Nguyên nhân tại gan

Do tế bào gan bị tổn thương khiến gan không chuyển hóa được bilirubin. Các nguyên nhân thường gặp gồm viêm gan virus (A, B, C), tổn thương gan do rượu bia, thuốc, hóa chất hoặc bệnh gan tự miễn.

Nguyên nhân sau gan

Liên quan đến tắc nghẽn đường mật, khiến mật không lưu thông được xuống ruột. Các bệnh lý hay gặp là sỏi mật, u đầu tụy, ung thư đường mật hoặc teo đường mật ở trẻ sơ sinh.

Những dấu hiệu vàng da không nên bỏ qua

Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các biểu hiện sau:

- Da hoặc lòng trắng mắt ngả vàng rõ rệt

- Nước tiểu sẫm màu như nước trà

- Phân bạc màu, mùi bất thường

- Ngứa kéo dài, nhất là về đêm

- Mệt mỏi, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân

- Trẻ sơ sinh vàng da kéo dài trên 2 tuần, kèm phân nhạt màu

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Ngay khi nhận thấy vàng da hoặc vàng mắt, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Các xét nghiệm như men gan, siêu âm ổ bụng, chụp cộng hưởng từ mật tụy (MRCP) giúp xác định nguyên nhân và mức độ tổn thương.

Việc điều trị sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, có thể bao gồm:

- Lấy sỏi mật bằng phẫu thuật hoặc nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP)

- Điều trị viêm gan B, C bằng thuốc kháng virus

- Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch trong bệnh gan tự miễn

- Ghép gan trong trường hợp suy gan nặng

- Ngừng ngay thuốc nghi gây tổn thương gan và theo dõi chuyên khoa

Vàng da ở trẻ sơ sinh: Không được bỏ sót dấu hiệu nguy hiểm

Vàng da sinh lý thường gặp ở trẻ sơ sinh và có thể tự hết. Tuy nhiên, nếu vàng da kéo dài, kèm phân bạc màu, đây có thể là dấu hiệu của teo đường mật - bệnh lý hiếm nhưng nguy hiểm, cần được phẫu thuật sớm để bảo tồn chức năng gan.

Các chuyên gia nhấn mạnh: vàng da là dấu hiệu quan trọng phản ánh tình trạng gan và đường mật. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng thời điểm có ý nghĩa quyết định trong tiên lượng và khả năng phục hồi của người bệnh.