Dinh dưỡng hợp lý là một trong những nền tảng quan trọng trong kiểm soát bệnh đái tháo đường. Theo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), không có chế độ ăn duy nhất phù hợp với tất cả người bệnh. Chế độ dinh dưỡng cần được cá thể hóa theo tình trạng sức khỏe, nhu cầu năng lượng, thói quen ăn uống và phương pháp điều trị của từng người.

Người bệnh nên ăn đa dạng, cân đối các nhóm thực phẩm, kiểm soát khẩu phần và không kiêng khem quá mức. Tinh bột trong cơm, bún, phở, bánh mì, khoai, ngô… là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết sau ăn. Vì vậy, cần kiểm soát lượng tinh bột trong mỗi bữa, ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất xơ; hạn chế bánh kẹo, đường bổ sung và tinh bột tinh chế.

Rau xanh, trái cây tươi và các loại đậu cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa, kiểm soát đường huyết và bảo vệ tim mạch. Người bệnh nên ưu tiên trái cây tươi nguyên quả thay vì nước ép, đồng thời kiểm soát lượng ăn vì trái cây vẫn chứa glucid và có thể làm tăng đường huyết.

Về chất đạm, nên lựa chọn cá, thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da, trứng, đậu phụ và các loại đậu; hạn chế thịt mỡ, phủ tạng và thịt chế biến sẵn. Nên ưu tiên chất béo từ dầu thực vật, cá và các loại hạt, hạn chế mỡ động vật, thực phẩm chiên rán và chất béo bão hòa. Người mắc đái tháo đường kèm bệnh thận cần được tư vấn lượng protein phù hợp.

Người bệnh nên ưu tiên nước lọc, trà hoặc cà phê không thêm đường; hạn chế nước ngọt, trà sữa, nước mía và các loại đồ uống có đường. Trường hợp mắc bệnh thận, suy tim hoặc được chỉ định hạn chế dịch cần tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế.

Bên cạnh chế độ ăn, người bệnh cần duy trì giờ ăn phù hợp, không tự ý bỏ bữa, thay đổi liều hoặc ngừng thuốc điều trị. Hoạt động thể lực thường xuyên cũng góp phần kiểm soát đường huyết. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành vận động cường độ trung bình từ 150-300 phút mỗi tuần hoặc cường độ mạnh từ 75-150 phút; đồng thời tập tăng cường cơ ít nhất 2 ngày mỗi tuần.

Dinh dưỡng hợp lý không đồng nghĩa với kiêng khem nghiêm ngặt hay từ bỏ những món ăn yêu thích. Điều quan trọng là lựa chọn thực phẩm phù hợp, kiểm soát khẩu phần và duy trì thói quen ăn uống khoa học. Người bệnh nên được tư vấn dinh dưỡng cá thể hóa tại cơ sở y tế để xây dựng chế độ ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống đái tháo đường 14/11, Bệnh viện Nội tiết Trung ương khuyến cáo người dân chủ động kiểm tra sức khỏe, phát hiện sớm bệnh và duy trì chế độ dinh dưỡng, luyện tập hợp lý.