Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 13/2026/TT-BYT quy định về hoạt động tiêm chủng, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Điểm mới được quy định tại thông tư đó là bệnh do virus HPV ở người được đưa vào danh mục tiêm chủng bắt buộc thông qua Chương trình tiêm chủng mở rộng. Đây được xem là bước thay đổi quan trọng trong chiến lược dự phòng các bệnh liên quan đến HPV, đặc biệt là ung thư cổ tử cung và một số bệnh lý nguy hiểm khác. Chủ trương đã được Chính phủ đồng ý từ 4 năm trước.

BS. Phí Văn Kiên - Trưởng Phòng Quản lý tiêm chủng Quốc gia, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, cho biết: "Triển khai một vaccine mới trong chương trình tiêm chủng mở rộng có rất nhiều bước từ khâu xác định phạm vi, lựa chọn đối tượng, xây dựng kế hoạch, tổ chức họp hội đồng để xác định được cái loại vaccine. Ngoài ra còn phải tổ chức tập huấn cho các địa phương thuộc địa bàn triển khai dự án này và công tác truyền thông trước tiêm chủng".

Quá trình này sẽ được thực hiện thận trọng từng bước, bảo đảm đầy đủ các điều kiện về chuyên môn, nhân lực và nguồn cung ứng vaccine. Sau thời gian đầu, diện triển khai tiêm vaccine HPV sẽ có thể được mở rộng trên cơ sở đề xuất của Bộ Y tế.

Hiện vaccine phòng HPV đang sử dụng trong tiêm chủng tự nguyện, chỉ định cho người từ 9-45 tuổi. Trẻ từ 9-15 tuổi tiêm 2 mũi cách nhau 6 tháng. Người trên 15 tuổi sẽ tiêm 3 mũi trong vòng 6 tháng.

ThS.BS Lê Thanh Khôi - Phó Giám đốc y khoa, trực thuộc Hội đồng y khoa Hệ thống Nhà thuốc và Trung tâm Tiêm chủng Long Châu nhận định, quyết định đưa vaccine HPV vào tiêm chủng bắt buộc sẽ giúp tăng khả năng tiếp cận vaccine cho trẻ em và thanh thiếu niên, đặc biệt ở những nhóm người dân còn hạn chế về điều kiện kinh tế.

"Trẻ em gái là nhóm tuổi phù hợp để triển khai tiêm vaccine HPV, vì đây là giai đoạn trước khi có nguy cơ phơi nhiễm với virus HPV, đồng thời hệ miễn dịch ở lứa tuổi này đáp ứng rất tốt với vaccine. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ được tiêm HPV ở độ tuổi 9 - 14 tạo đáp ứng miễn dịch mạnh hơn so với khi tiêm ở tuổi lớn hơn" - bác sĩ chia sẻ thêm.

Bệnh do HPV được ngành Y tế xếp vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B - các bệnh nguy hiểm, khả năng lây truyền nhanh và có thể gây tử vong. HPV là loại virus phổ biến với nhiều chủng khác nhau, bất cứ ai, độ tuổi, giới tính nào cũng có thể nhiễm. Đáng chú ý, đây là nguyên nhân gây ra phần lớn các trường hợp ung thư cổ tử cung và liên quan đến nhiều bệnh lý ung thư khác ở cả nam và nữ. Theo CDC Hoa Kỳ, khoảng 91% nam giới và 85% phụ nữ có thể nhiễm ít nhất một type HPV trong suốt cuộc đời nếu không được tiêm phòng.

Phụ nữ là đối tượng đặc biệt dễ bị ảnh hưởng vì HPV nguy cơ cao như type 16, 18 gây ung thư cổ tử cung. Với nam giới, nhiễm HPV có thể gây ra nhiều bệnh lý như sùi mào gà và một số loại ung thư như: ung thư hậu môn, ung thư dương vật và ung thư vùng hầu họng.

Tiêm phòng là cách tốt nhất để ngăn ngừa nhiễm HPV, ung thư cổ tử cung và các loại nguy hiểm khác liên quan đến virus này. ThS.BS Lê Thanh Khôi chia sẻ, hiện tại nước ta có 2 loại vaccine HPV gồm: ngừa 4 chủng và ngừa 9 chủng HPV.

Vaccine 4 chủng bảo vệ chống lại 4 type HPV. Trong đó type 16 và 18 gây ra khoảng 70% ca ung thư cổ tử cung và 90% các ca ung thư hậu môn. Type 6 và 11 gây ra 90% ca sùi mào gà.

Vaccine 9 chủng cung cấp khả năng bảo vệ rộng hơn, có thể tiêm cho cả nam và nữ, ngăn ngừa 9 loại virus nguy hiểm: HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58. Trong đó các type bổ sung 31, 33, 45, 52, 58 chống lại khoảng 20% ca ung thư cổ tử cung còn lại.

Bác sĩ khuyến cáo người dân nên đến các đơn vị y tế uy tín, đảm bảo an toàn tiêm chủng để được tư vấn và tiêm phòng bệnh.