Ảnh: Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh
Một phụ nữ 65 tuổi, trước đó chỉ mắc bệnh thoái hóa cột sống, nhập viện sau ba ngày xuất hiện các triệu chứng ho, sốt nhẹ, đau họng và khạc đờm. Người bệnh nhanh chóng chuyển nặng với biểu hiện khó thở nhiều, khò khè, giảm oxy máu, phải thở oxy, hỗ trợ thông khí không xâm lấn và phun khí dung. Quá trình điều trị kéo dài khoảng 10 ngày.
Trường hợp này cho thấy nhiễm virus hợp bào hô hấp (RSV) ở người lớn không phải lúc nào cũng diễn tiến nhẹ. Bệnh thường khởi phát với những biểu hiện quen thuộc như ho, sốt, đau họng, khạc đờm nên dễ nhầm lẫn với cúm và các bệnh hô hấp khác. Tuy nhiên, ở người lớn tuổi, đặc biệt là người có bệnh nền hoặc sức khỏe suy giảm, bệnh có thể chuyển nặng trong thời gian ngắn.
Theo PGS.TS.BS. Lê Thượng Vũ, Khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, khi nhiễm trùng tiến triển xuống đường hô hấp dưới, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng khó thở tăng dần, thở nhanh, tim đập nhanh, giảm oxy máu, thậm chí suy hô hấp.
RSV còn có thể làm mất ổn định các bệnh lý nền. Ở người mắc hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), giãn phế quản hoặc ung thư phổi, virus có thể khởi phát đợt cấp. Với người có bệnh tim mạch, nhiễm trùng có thể làm tăng nguy cơ suy tim cấp, rối loạn nhịp hoặc nhồi máu cơ tim.
Tại Khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, trong khoảng 2 - 3 năm gần đây, khoảng 2.600 trường hợp được kiểm tra, ghi nhận 84 ca nhiễm RSV. Phần lớn người bệnh phải nhập viện thuộc nhóm trên 60 tuổi. Đặc biệt, người từ 75 tuổi trở lên thường có nguy cơ diễn tiến nặng hơn. Một số trường hợp cần đặt nội khí quản, thở máy và điều trị kéo dài.
Bên cạnh tuổi tác, các bệnh nền như đái tháo đường cũng là yếu tố cần lưu ý. PGS.TS.BS. Trần Quang Nam, Trưởng khoa Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, cho biết khi đường huyết tăng cao và không được kiểm soát tốt, hoạt động của hệ miễn dịch có thể bị suy giảm, khiến người bệnh dễ mắc các bệnh nhiễm trùng, trong đó có cúm, viêm phổi và RSV.
Theo chuyên gia, nhiễm trùng là một trong những vấn đề đáng quan tâm ở người mắc đái tháo đường, bên cạnh các biến chứng tim mạch, thận và thần kinh. Tình trạng này có thể khiến người bệnh phải nhập viện. Do đó, kiểm soát đường huyết, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý và vận động thường xuyên cần đi đôi với chủ động phòng ngừa nhiễm trùng, nhất là ở người lớn tuổi hoặc có nhiều bệnh nền.
Một khó khăn trong nhận diện RSV là các triệu chứng tương tự cúm và COVID-19, khiến việc xác định tác nhân gây bệnh chỉ dựa trên biểu hiện lâm sàng trở nên khó khăn. Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định lấy bệnh phẩm đường hô hấp để xét nghiệm, xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng theo dõi, điều trị phù hợp.
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu RSV được sử dụng thường quy. Với trường hợp nhẹ, người bệnh chủ yếu được điều trị triệu chứng và theo dõi. Khi bệnh diễn tiến nặng, các biện pháp hỗ trợ oxy hoặc hồi sức có thể được áp dụng tùy tình trạng.
Đối với người lớn tuổi và người có bệnh nền, dự phòng đóng vai trò quan trọng. Bên cạnh vệ sinh tay, hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp, người bệnh cần theo dõi sức khỏe và đi khám sớm khi xuất hiện khó thở hoặc các biểu hiện bất thường, bệnh có xu hướng nặng lên. Trong mỗi lần khám sức khỏe hoặc tái khám, người bệnh cũng nên trao đổi với bác sĩ về nguy cơ cá nhân và các biện pháp dự phòng phù hợp.
RSV có thể bắt đầu như một nhiễm trùng hô hấp thông thường nhưng tiềm ẩn nguy cơ gây biến chứng nghiêm trọng ở người lớn tuổi và người có bệnh nền. Chủ động nhận diện nguy cơ, kiểm soát tốt bệnh lý đang mắc và thực hiện các biện pháp dự phòng phù hợp là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ diễn tiến nặng.








