Theo Bộ Y tế, thuốc lá vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong sớm tại Việt Nam. Không chỉ ảnh hưởng sức khỏe cá nhân, thuốc lá còn tạo gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và nền kinh tế do chi phí điều trị và giảm năng suất lao động.

Đặc biệt, WHO cảnh báo nicotine có thể tác động nghiêm trọng đến não bộ đang phát triển của thanh thiếu niên. Tổ chức này cho rằng không thể đánh đổi sự phát triển thần kinh của thế hệ trẻ lấy những sản phẩm chứa nicotine được tạo hình hấp dẫn bằng hương vị và thiết kế hiện đại.

Nếu trước đây thuốc lá chủ yếu tồn tại dưới dạng thuốc lá điếu truyền thống, hiện nay thị trường đang chứng kiến sự gia tăng mạnh của thuốc lá điện tử, vape và túi nicotine. Theo WHO, khoảng 37 triệu trẻ em từ 13-15 tuổi trên toàn cầu đang sử dụng các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới.

Các chuyên gia nhận định, nhiều sản phẩm nicotine mới được quảng bá như một xu hướng thời thượng, gắn với trải nghiệm và phong cách sống hiện đại. Tuy nhiên, bản chất gây nghiện của nicotine vẫn không thay đổi.

Theo WHO, nicotine tác động trực tiếp lên hệ thần kinh, tạo cảm giác thư giãn và tỉnh táo tạm thời nhưng đồng thời làm thay đổi cơ chế hoạt động của não bộ, khiến người sử dụng dễ rơi vào tình trạng lệ thuộc.

Các chuyên gia nhấn mạnh, nghiện thuốc lá không đơn thuần là thói quen khó bỏ mà là một dạng lệ thuộc sinh học cần được hỗ trợ điều trị đúng cách.

Trong bối cảnh các sản phẩm nicotine mới phát triển nhanh hơn khả năng kiểm soát của pháp luật, WHO cho rằng cần tăng cường quản lý hoạt động quảng cáo, bán hàng trực tuyến và tiếp thị trên mạng xã hội nhằm hạn chế nguy cơ tiếp cận ở giới trẻ.

Bên cạnh đó, các chương trình hỗ trợ cai thuốc lá hiện nay cũng chuyển hướng sang đồng hành cùng người sử dụng thông qua tư vấn tâm lý, liệu pháp thay thế nicotine và hỗ trợ hành vi thay vì chỉ tập trung vào cảnh báo hay áp lực từ cộng đồng.

Thông điệp của Ngày Thế giới không thuốc lá 2026 hướng tới việc giúp mỗi người hiểu rõ những yếu tố đang chi phối hành vi sử dụng nicotine, từ đó chủ động lựa chọn lối sống lành mạnh và bảo vệ sức khỏe lâu dài.