Bệnh nhi P.T. (trú tại Tuyên Quang) được phát hiện mắc tràn dịch dưỡng chấp ổ bụng bẩm sinh ngay từ khi còn trong bụng mẹ. Sau sinh, trẻ rơi vào tình trạng phù nề toàn thân, bụng trướng căng, suy dinh dưỡng nặng, suy giảm miễn dịch, nhiễm trùng tái diễn và nhiều lần suy hô hấp. Các biện pháp điều trị nội khoa, truyền albumin và hỗ trợ hô hấp chỉ mang tính tạm thời, không giải quyết được căn nguyên bệnh.

Theo các bác sĩ, trong điều kiện bình thường, dưỡng chấp - dịch giàu chất béo, protein và các thành phần miễn dịch - được hấp thu từ ruột và lưu thông qua hệ bạch mạch để đổ vào tuần hoàn tĩnh mạch. Tuy nhiên, ở bệnh nhi này, dị dạng và tắc nghẽn hệ bạch huyết trung tâm khiến dưỡng chấp bị rò rỉ, ứ đọng trong khoang bụng, dẫn đến suy kiệt toàn thân và nguy cơ tử vong cao.

Kết quả chụp cộng hưởng từ và khảo sát hệ bạch mạch cho thấy điểm tắc nghẽn nằm tại vị trí đổ của hệ bạch huyết trung tâm vào tĩnh mạch dưới đòn - khu vực giải phẫu cực kỳ phức tạp, bị xương ức và xương đòn che chắn. Đặc biệt, trẻ không có bể dưỡng chấp - cấu trúc giải phẫu thường gặp, khiến việc can thiệp càng trở nên khó khăn.

Trước ca bệnh hiếm và phức tạp này, Ban Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương đã tổ chức hội chẩn toàn viện với sự tham gia của nhiều chuyên khoa như Tim mạch, Tiêu hóa, Chẩn đoán hình ảnh, Can thiệp mạch… để tìm phương án điều trị tối ưu.

Để tiếp cận chính xác vùng tổn thương mà không gây biến dạng lồng ngực cho trẻ, ê-kíp phẫu thuật do PGS.TS.BS Nguyễn Lý Thịnh Trường (Trung tâm Tim mạch) phụ trách đã ứng dụng công nghệ thực tế ảo 3D, dựng hình chi tiết từ dữ liệu MRI và CT. Công nghệ này giúp các bác sĩ "nhìn xuyên" cấu trúc xương, mạch máu, xác định chính xác đường đi tối ưu, giảm tối đa nguy cơ tai biến trong quá trình phẫu thuật. TS.BS Hoàng Hải Đức - Trưởng khoa Chỉnh hình - cũng tham gia hỗ trợ giải phóng một phần xương đòn, phối hợp cùng đường mở xương ức để tiếp cận tổn thương.

Thách thức lớn nhất của ca mổ là thành mạch bạch huyết của trẻ vô cùng mỏng, dễ rách, không thể áp dụng kỹ thuật khâu nối mạch thông thường. Trước nguy cơ thất bại, ekip đã đưa ra quyết định mang tính đột phá: thiết lập miệng nối giữa hệ bạch huyết và tĩnh mạch mà không sử dụng chỉ khâu. Các bác sĩ cô lập vùng hợp lưu tĩnh mạch lớn, rạch trực tiếp từ lòng tĩnh mạch vào khoang dưỡng chấp bị ứ đọng, tạo đường dẫn tự nhiên để dưỡng chấp chảy vào hệ tuần hoàn theo chênh lệch áp lực sinh lý. Kỹ thuật này giúp giảm tối đa tổn thương thành mạch và hạn chế nguy cơ tái tắc nghẽn.

Sau phẫu thuật, bệnh nhi hồi phục ngoạn mục. Hình ảnh MRI kiểm tra sau 2 tháng cho thấy hệ bạch huyết giãn lớn trước đó đã biến mất, chứng tỏ đường thông mới hoạt động hiệu quả. Trên lâm sàng, trẻ hết khó thở, bụng xẹp dần, tăng 2kg, không còn nhiễm trùng tái diễn. Nồng độ albumin máu cải thiện rõ rệt mà không cần truyền bổ sung liên tục như trước. Bệnh nhi đã đủ điều kiện xuất viện, trở về sinh hoạt bình thường.

Ca phẫu thuật không chỉ cứu sống bệnh nhi mà còn đánh dấu bước tiến quan trọng của y học Việt Nam trong lĩnh vực phẫu thuật nhi khoa và can thiệp các dị dạng bạch huyết - tim mạch phức tạp. Thành công này khẳng định năng lực làm chủ kỹ thuật cao, khả năng ứng dụng công nghệ hiện đại của đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương, đồng thời mở ra hướng điều trị mới cho những ca bệnh bẩm sinh hiếm gặp vốn trước đây gần như không còn cơ hội can thiệp triệt để.