Theo Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, sau đột quỵ, não bộ bị tổn thương do thiếu máu nuôi hoặc xuất huyết não, ảnh hưởng trực tiếp đến các vùng kiểm soát trí nhớ, tư duy, ngôn ngữ và cảm xúc. Tình trạng này thường tiến triển theo từng giai đoạn "bậc thang", tức là suy giảm đột ngột sau mỗi lần tổn thương mới, rồi ổn định tạm thời trước khi tiếp tục xấu đi.

Các dấu hiệu nhận biết có thể xuất hiện sớm hoặc muộn, bao gồm giảm trí nhớ (đặc biệt trí nhớ gần), khó tập trung, giảm khả năng xử lý thông tin, khó lập kế hoạch, rối loạn ngôn ngữ, thay đổi cảm xúc như dễ cáu gắt, trầm cảm và giảm khả năng tự chăm sóc. Nhiều trường hợp bị nhầm lẫn với quá trình lão hóa tự nhiên, khiến việc phát hiện và can thiệp bị chậm trễ.

Theo các chuyên gia, nguy cơ sa sút trí tuệ sau đột quỵ tăng cao ở những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc lối sống không lành mạnh như hút thuốc, lạm dụng rượu bia, ít vận động. Việc không kiểm soát tốt các yếu tố này không chỉ làm tăng nguy cơ đột quỵ tái phát mà còn thúc đẩy suy giảm nhận thức nhanh hơn.

Hiện nay, chẩn đoán dựa trên đánh giá lâm sàng kết hợp các công cụ sàng lọc nhận thức và chẩn đoán hình ảnh não. Dù chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn, việc kiểm soát bệnh nền, dùng thuốc theo chỉ định, phục hồi chức năng và hỗ trợ tâm lý có thể giúp làm chậm tiến triển bệnh.

Các bác sĩ nhấn mạnh, phòng ngừa vẫn là giải pháp quan trọng nhất. Người dân cần kiểm tra sức khỏe định kỳ, duy trì chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và tuân thủ điều trị các bệnh mạn tính. Đối với người đã từng đột quỵ, cần theo dõi lâu dài và phục hồi chức năng toàn diện để giảm nguy cơ suy giảm nhận thức.

Bên cạnh đó, vai trò của gia đình rất quan trọng trong việc phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và hỗ trợ người bệnh trong sinh hoạt. Sự quan tâm, đồng hành sẽ góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống và giúp người bệnh duy trì chức năng nhận thức tốt hơn.